Οι άνθρωποι είμαστε θηλαστικά και ένα βασικό χαρακτηριστικό των θηλαστικών είναι κοινωνικότητα τους. Τα θηλαστικά, όπως για παράδειγμα οι φάλαινες και τα δελφίνια ζουν σε κοινωνικές ομάδες, έχουν τις δικές τους γλώσσες και αναπτύσσουν στενές σχέσεις με τα άλλα μέλη της κοινότητας τους. Έτσι, κι ο άνθρωπος έχει τις δικές του ομάδες και ζει ως μέλος ενός κοινωνικού συνόλου. Ο άνθρωπος είναι από την φύση του κοινωνικό ον και η αποξένωση ή μη ικανοποιητική – για τον ίδιο- σύνδεση του με τους άλλους ανθρώπους συχνά δημιουργεί σημαντικές επιπτώσεις στο ευ ζιν του και την υγεία του. Αν αναλογιστεί κανείς το βασικό πιστεύω του Albert Adler θεμελιωτή της ατομικής ψυχολογίας ότι «όλα τα προβλήματα του ανθρώπου είναι προβλήματα διαπροσωπικών σχέσεων» μπορεί ίσως να προβληματιστεί και να κατανοήσει πολλά για την ζωή του.
Η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ενήλικας διαχειρίζεται και ρυθμίζει τα συναισθήματα του και τις αισθήσεις στο σώμα του εξαρτάται κυρίως από την το τρόπο που έμαθε να τα διαχειρίζεται ως παιδί από την αρχή της ζωής του. Πιο συγκεκριμένα η ικανότητα του ανθρώπου να διαχειριζεται τις δυσάρεστες αισθήσεις στο σώμα του και τα δύσκολα συναισθήματα που βιώνει αναπτύχθηκε βάσει της θεμελιώδους σύνδεσης με τους γονείς ή φροντιστές του σε νεαρή ηλικία.
Αν ένα παιδί από τα πρώτα χρόνια της ζωής του, ενώ βίωνε δύσκολα συναισθήματα και αισθήσεις, δεν είχε ικανοποιητική σύνδεση με τους φροντιστές του, έτσι ώστε να μπορέσει να νιώσει ασφαλές με τις αισθήσεις που βίωνε και να τις διαχειριστεί, τότε είναι πολύ πιθανό ως ενήλικος άνθρωπος να δυσκολεύεται να διαχειριστεί τα συναισθήματα του και τις δυσάρεστες αισθήσεις που αυτά συνοδεύουν.
Το co-regulation ή αλλιώς συρρίθμιση περιλαμβάνει διάφορα μέσα, όπως μια «θερμή αγκαλιά, μια σταθερή και χαλαρωτική παρουσία ή ένας ήρεμος και απαλός τόνος φωνής. Επίσης, μπορεί να περιλαμβάνει την λεκτική αναγνώριση της αγωνίας/ ανησυχίας από τον άλλον και την παροχή ενός δομημένου περιβάλλοντος που υποστηρίζει συναισθηματικά και σωματικά την ασφάλεια του ατόμου.
Φυσικά, στις γονικές σχέσεις αυτό προϋποθέτει έναν γονιό ή έναν φροντιστή που όχι μόνο είναι διαθέσιμος και παρόν στις μεταβαλλόμενες αντιδράσεις του παιδιού, αλλά κι έναν γονιό ή φροντιστή που έχει την ικανότητα να μπορέσει κι ο ίδιος να ρυθμίσει τις δικές του συναισθηματικές διακυμάνσεις που βιώνει. Όταν, λοιπόν, οι φροντιστές είναι σε θέση να συντονιστούν με τις συναισθηματικές διακυμάνσεις του παιδιού και να του προσφέρουν ικανοποιητική υποστήριξη, τότε το παιδί μαθαίνει ότι είναι εντάξει να βιώνει αυτές τις αντιδράσεις στο σώμα του και έτσι αναπτύσσει αυξημένη ικανότητα αυτορρύθμισης.
Η ανάγκη του ανθρώπου για συρρύθμιση λαμβάνει χώρα καθ’ όλη την διάρκεια της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας, ενώ παραμένει σημαντική ανάγκη σε όλη την διάρκεια της ζωής του. Παρόλ’ αυτά αν κανείς έχει αναπτύξει μια υγιή ικανότητα αυτορρύθμισης ως ανήλικός άνθρωπος, τότε ως ενήλικος μπορεί να υποστηρίξει πιο ανεξάρτητα τις ψυχικές του διακυμάνσεις και να αυτό-καταπραϋνθεί.
Πως μπορούμε, λοιπόν, να υποστηρίξουμε τους εαυτούς μας κατά την διάρκεια των συναισθηματικών μεταβολών και των διαφορετικών αισθήσεων που βιώνουμε στο σώμα μας;
Όταν νιώθουμε ότι οι δυσάρεστες αισθήσεις και δύσκολα συναισθήματα μας κυριαρχούν και να μας κατακλύζουν, το co-regulation είναι ένα σπουδαίο μέσω ρύθμισης του νευρικού συστήματος που μπορεί να μας προσφέρει άμεση χαλάρωση και αίσθηση ασφάλειας.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να εντάξεις την συρρίθμιση συνειδητά στην ζωή σου.Παρακάτω θα βρεις τρεις τρόπους που έχω ξεχωρίσει:
Ι) Co–regulation με κάποιον οικείο και ήρεμο ενήλικα:
Μπορείς να επιλέξεις έναν ή περισσότερους ανθρώπους που νιώθεις οικεία και ασφαλής μαζί τους και να συνδεθείς με την παρουσία τους. Μάλιστα, μπορείς να τους εκφράσεις ότι βιώνεις κάποιες δύσκολες αισθήσεις και συναισθήματα και πως θα ήθελες την βοήθεια τους. Το μόνο που χρειάζεται να κάνει το άτομο που θα επιλέξεις είναι να είναι εκεί, μαζί σου παρόν. Σε ενθαρρύνω να επιλέξεις ένα άτομο που να νιώθεις ασφαλής μαζί του και να είναι ήρεμο και χαλαρό με τον εαυτό του πριν ξεκινήσετε την πρακτική του co-regulation. Θέλεις να επιλέξεις κάποιον που να είναι ανεπηρέαστος από τις αισθήσεις που βιώνεις όχι κάποιον που να βιώνει κι ο ίδιος ένταση την τρέχουσα στιγμή.
Ύστερα, μπορείς να διαλέξεις ένα ήσυχο μέρος που νιώθεις οικεία και ευχάριστα. Ξεκινήστε σιγά σιγά να αναπνέετε συνειδητά φέροντας την προσοχή σας στις αναπνοές σας. Παρατήρησε πως αναπνέεις, χωρίς κάποια πρόθεση κριτικής ή αλλαγής, απλά παρατήρησε και συνδέσου με την ανάσα του άλλου ατόμου. Παρατήρησε πως αναπνέεικαι ξεκίνα πολύ μαλακά να συγχρονίζεις την ανάσα σου με την δική του. Σιγά σιγά καθώς συνεχίζετε να αναπνέετε μαζί θα παρατηρήσεις πως όχι μόνο έχεις συνδεθεί πολύ βαθύτερα με το άλλο άτομο, αλλά έχεις ήδη ηρεμήσει χωρίς καν να το καταλάβεις.
Tip: Μπορείτε να τοποθετήσετε ο ένας το χέρι του στο στήθος του άλλου για να συνδεθείτε βαθύτερα με την αναπνοή του άλλου ατόμου.
II) Co–regulation με το κατοικίδιο σου:
Τα ζώα είναι σπουδαίοι θεραπευτές και σε στιγμές ανησυχίας ή δύσκολων συναισθημάτων είναι εξαιρετικοί σύμμαχοι μας. Επομένως, αν έχεις κατοικίδιο σου προτείνω να το πάρεις αγκαλιά, να το χαϊδέψεις και να το χαζέψεις. Έλα εντελώς στην παρούσα στιγμή συγκεντρώνοντας πλήρως την προσοχή σου σε αυτό που κάνεις στο εδώ και τώρα, στην επαφή σου με το ζώο. Παρόμοια με την παραπάνω πρακτική μπορείς ακουμπώντας το ζώο σου να νιώσεις την αναπνοή του και να αρχίσεις να αναπνέεις μαζί του. Τα ζώα αναπνέουν συνήθως πιο γρήγορα από εμάς οπότε δεν θέλεις να προσαρμόσεις εξ’ ολοκλήρου την αναπνοή σου με την δική του. Αρκεί να συγκεντρωθείς στο κατοικίδιο σου και να αναπνέεις μαζί του αργά, σταθερά και μαλακά.
Extra points αν το κατοικίδιο σου είναι γάτα/τος και κάνει “prr”, μια και η συχνότητα του γουργουρίσματος της γάτας είναι θεραπευτική και άμεσα χαλαρωτική.
ΙΙΙ) Co-regulation με μουσική:
Ξεκίνα στρέφοντας την προσοχή σου εσωτερικά θέλοντας να εντοπίσεις τι αισθάνεσαι, ποια συναισθήματα βιώνεις και τι αισθήσεις νιώθεις στο σώμα σου στο εδώ και τώρα. Προσπάθησε να ονοματίσεις το συναίσθημα και τις αισθήσεις. Ύστερα, αφού έχεις παρατηρήσει και εντοπίσει τι νιώθεις, επίλεξε κάποια τραγούδια που σε εκφράζουν. Μπορεί οι στίχοι τους να περιγράφουν την ψυχική σου κατάσταση, τα συναισθήματα ή τις σκέψεις που βιώνεις στην παρούσα φάση. Μπορεί η μελωδία τους να σε εκφράζει και να συντονίζεται με το βίωμα τους. Όπως και να ‘χει μη το πολύ σκεφτείς, πιο πολύ αφέσου και άσε την καρδιά σου, το ένστικτό σου να επιλέξει.
Παράλληλα, καθώς ακούς την μουσική αυτή συνδέσου με τον ήχο, το στίχο, την φωνή, τα όργανα, τον ρυθμό και φέρε την επίγνωση σου στο κομμάτι που ακούς συγκεντρώνοντας πλήρως σε αυτό. Μπορείς ταυτόχρονα να συγκεντρωθείς στην αναπνοή σου και να αφεθείς στο ταξίδι που σε μεταφέρει η μουσική που ακούς.
Tip: Προτίμησε να ακούσεις τα τραγούδια που επέλεξες και που σε εκφράζουν με ακουστικά έτσι ώστε να ελαχιστοποιήσεις τους περισπασμούς και να είσαι στο εδώ και τώρα.
Κλείνοντας, θα δεις πως με την εξάσκηση θα μπορείς όλο και πιο αποτελεσματικά να καταπραΰνεις τις άβολες αισθήσεις που βιώνεις στο σώμα σου και να διαχειρίζεσαι πιο ευέλικτα τα συναισθήματα σου. Η ψυχική σου ευρυχωρία θα αυξηθεί. Πειραματίσου και αφέσου. Να θυμάσαι πως δεν κάνεις κάτι λάθος!
Εσύ με ποια πρακτική λες να ξεκινήσεις;
